Başkent Ankara'nın Altındağ ilçesinde yer alan Ankara Roma Tiyatrosu, yapım tarihi kesin bilinmemekle beraber M.S 2. yüzyıllarda yapıldığı söylenmektedir.
İlk kez 1982 yılında bir inşaatın temel kazısı sırasında ortaya çıkmıştır. 1982-1986 yılları arasında Anadolu Medeniyetler Müzesi öncülüğünde yapılan kazılar sonucunda ortaya çıkarılan yapı 1. ve 2. derece arkeolojik sit alanı olarak tescillenmiştir.
Kazılarla birlikte MS II. yüzyılın başlangıcına tarihlenen tipik bir Roma Tiyatrosu’nun kalıntıları çıkarılmıştır. Bunlar arasında, tonozlu parados binaları, döşemeli orkestra, seyirci oturma yerleri (kavea) ile sahne odasından (scene) arta kalan temel ve duvarların yanı sıra birçok heykel ve parçaları bulunmuştur.
YAPILAN KAZILARDAKİ BAZI ÖNEMLİ BULUNTULAR
Sit alanında yapılan kazılar sonucundaki ortaya çıkan eserler iki grupta toplanmaktadır. İlk kazılar tiyatronun keşfiyle başladı ve 1982-1986 yılları arasında devam etti. Bu kazılarda, Antik Roma döneminden kalma pek çok obje bulundu. Bu objelerin neredeyse tamamı, tiyatroda kullanıldığı düşünülen plastik eserlerdir. 2009-2010 yılları arasında gerçekleştirilen çalışmalarda ise daha çok tiyatronun sonraki dönemlerde kullanımıyla ilgili bilgilere ulaşıldı.
Bu çalışmalar sayesinde, yapının Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde seramik-cam üretim atölyesi olarak kullanıldığı ortaya çıktı. Etrafta bulunan hatalı üretilmiş seramik kalıntıları, lüleler ve okunamayacak durumda olan sikkeler, bu iddiayı destekleyen önemli kanıtlardandır. Kazılar sonucu bulunan eserlerin büyük bir çoğunluğu Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin alt katında sergilenmektedir."
ROMA TİYATROSUNUN RESTORASYON TARTIŞMALARI
Tarihi bir öneme sahip olan Roma Tiyatrosu, 2009-2010 yılları arasında yapılan son kazı çalışmalarından Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne devredilerek yapımın restore edilmesi planlanmıştır.
Restorasyon projesi kapsamında tiyatronun orijinaline uygun üç boyutlu bir modeli oluşturuldu ve cavea bölümünün tamamen yenilenmesine karar verildi. Ancak restorasyon sırasında, Ankara taşı kullanılsa da, oturma bölümünün tamamen beyaz mermerle kaplanması birçok uzman tarafından eleştirildi. Restorasyonun tarihi ve yapıya uygun yapılmadığı, aksine yeni bir tiyatro inşa edildiği iddia edildi.
Bu arada, antik tiyatroyu restore etmek için Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 5 Ağustos 2020'de ihaleye çıkmaya kararlaştırılmıştır.