Kırşehir Tarihi için Uluslararası Bilim Zirvesi

İlhan Şahin, Feridun M. Emecen, Mehmet İnbaşı, Haşim Şahin ve Mehmet Fatih Köksal’ın da aralarında bulunduğu bilim insanları ve araştırmacılar, 81 çalışmayla Kırşehir’in tarihine ışık tutacak. Arkeolojiden Ahiliğe, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan uluslararası sempozyumun bildirileri, kitaplaştırılarak kent hafızasına kazandırılacak.

Toprağın altındaki bulgulardan arşiv belgelerine, Türkçenin düşünce ve edebiyat diline dönüşmesinden bozlaklarda yaşayan toplumsal hafızaya… Kırşehir’in binlerce yıllık geçmişi, uluslararası bir bilim buluşmasında ele alınacak.

Kırşehir Ahi Evran Üniversitesinin ev sahipliğinde, Türk Tarih Kurumunun desteğiyle 27–28 Kasım 2026’da gerçekleştirilecek “Uluslararası Eski Çağ’dan Modern’e Kırşehir Tarihi Sempozyumu”, şehrin farklı dönemlerine ilişkin araştırmaları bir araya getirecek. Açılış oturumundaki üç sunum ve 15 tematik oturumdaki 78 bildiriyle programda toplam 81 çalışma yer alacak.

Üniversitenin 20. kuruluş yıl dönümü kapsamında düzenlenen sempozyum; tarih, arkeoloji, sanat tarihi, antropoloji, edebiyat ve sosyolojinin verileriyle Kırşehir’in Anadolu ve Türk tarihi içindeki yerini değerlendirmeyi amaçlıyor. Şehrin kültürel birikiminin bilimsel yöntemlerle araştırılması, toplumla paylaşılması ve gelecek kuşaklara aktarılması hedefleniyor.

AÇILIŞTA YER ADLARI, SİYASET VE YÖNETİM

27 Kasım saat 09.30’da başlayacak açılış programında İstiklal Marşı, Kırşehir türküleri dinletisi ve protokol konuşmaları yer alacak.

Prof. Dr. Yaşar Özüçetin başkanlığındaki açılış oturumunda Prof. Dr. İlhan Şahin, “Kırşehir Kırsalının Toponimisi ve Tarihsel Bağları” başlıklı bildirisiyle yer adlarının taşıdığı tarihsel izleri değerlendirecek. Prof. Dr. Feridun M. Emecen, “II. Bayezid Dönemi’nde Dulkadirli Şah Budak Bey’in Kırşehir-Bozok Hattındaki Faaliyetleri”; Prof. Dr. Mehmet İnbaşı ise “Kırşehir Sancağında Yönetim (1750-1800)” başlıklı çalışmalarını sunacak.

Düzenleme kurulu başkanlıklarını Prof. Dr. Yaşar Özüçetin ile Yunus Pustu’nun üstlendiği sempozyumun onur kurulunda Kırşehir Valisi Murat Sefa Demiryürek, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Derya Örs, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Rektörü Mustafa Kasım Karahocagil ve Türk Tarih Kurumu Başkanı Haluk Selvi bulunuyor.

KAZILARIN VE YAZITLARIN ANLATTIĞI KIRŞEHİR

İlk oturumlarda Kurutlu fosil kazısı, İnkaya Mağarası, tarih öncesi yerleşimler ve insan kalıntıları üzerinden bölgenin erken geçmişi incelenecek. Prof. Dr. Ahmet Cem Erkman, Prof. Dr. İsmail Özer, Prof. Dr. Gülçin İlgezdi Bertram ve Prof. Dr. Jan Bertram’ın sunumları, bölgenin doğal çevresi ve yerleşim tarihine ilişkin bulguları gündeme taşıyacak.

Dr. Ali Taş, Ömer Hacılı toplumuna ait kalıntılardan hareketle Geç Doğu Roma dönemindeki stres bulgularını; Elçin Şener ise Harhar Deresi insanlarının Erken Tunç II dönemindeki biyolojik profillerini ve sağlık koşullarını değerlendirecek.

Helenistik, Roma ve Doğu Roma dönemlerine ayrılan oturumda ise arkeolojik yüzey araştırmaları, Yunanca ve Latince yazıtlar, Malkaya Yazıtı ve Mokissos / Justinianopolis’in idari ve dinî konumu ele alınacak.

Doç. Dr. Yegane Çağlayan’ın İmparator I. Justinianus dönemine odaklanan çalışmasını, Dr. Öğr. Üyesi Turgay Yaşar Yedidağ’ın yerleşim araştırmaları tamamlayacak. Dr. Öğr. Üyesi Cemil Koyuncu yazıtlar üzerinden dinî yaşamı, Dr. Öğr. Üyesi Zekiye Nihan Kırçıl ise Malkaya Yazıtı’nın filolojik özelliklerini inceleyecek.

BABAÎLER, AHİLİK VE TÜRKÇENİN YÜKSELİŞİ

Orta Çağ oturumlarında Kırşehir’in Selçuklu ve İlhanlı dönemlerindeki yeri, Türkistan–Anadolu ilişkileri, Türkmen irfanı ve Ahiliğin geliştiği toplumsal şartlar tartışılacak.

Prof. Dr. Muhammed Bilal Çelik, Kösedağ sonrasında Kırşehir’in İlhanlı taşra düzenindeki işlevlerini; Doç. Dr. Rıfat İlhan Çelik, şehrin Selçuklu dönemindeki idari statüsünü ele alacak. Prof. Dr. Mesut Karakulak Ahiliğin Türkistan–Anadolu bağlantılarını, Doç. Dr. Şahin Kılıç çevresel değişkenlik ile kurumsal yapıların ilişkisini, Doç. Dr. İlker Türkmen ise Türkistan’dan Anadolu’ya taşınan Türkmen irfanını değerlendirecek.

Prof. Dr. Haşim Şahin başkanlığındaki “13. Yüzyılda Kırşehir: Babailer, Ahi Evran, Âşık Paşa” oturumunda, Âşık Paşa’nın tasavvuf dünyasındaki yeri ve siyaset anlayışı değerlendirilecek. Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal, “Garîb-nâme’nin Mensur Versiyonu: Âşık Paşa’nın Bilinmeyen Bir Eseri mi, Garîb-nâme Şerhi mi?” başlıklı araştırmasını paylaşacak. Gülşehrî’nin irfan geleneğindeki yeri ve Ahiliğin Türk kültürel kimliğinin korunmasındaki işlevi de oturumun konuları arasında bulunuyor.

Bu çerçevede Dr. Öğr. Üyesi Esra Çıplak, Garibnâme’de devlet felsefesi ve yönetim anlayışını; Doç. Dr. Leyla Kerimova, Gülşehrî’nin tasavvuf anlayışını; Doç. Dr. İsmayıl Akif Oğlu İsmayılov ise Ahiliğin kültürel kimliğin korunması ve aktarılmasındaki rolünü inceleyecek.

Araştırmacı-yazar Adnan Yılmaz da aynı oturumda “Babaî Hareketinden Ahiliğe: 13. Yüzyıl Anadolu’sunda Kırşehir Merkezli Türkmen Dinamikleri ve Millî Kimlik İnşası” başlıklı bildirisini sunacak. Merhum Kırşehir tarihi yazarı Cevat Hakkı Tarım’ın anısına ithaf edilen çalışma, Babaî hareketinin ardından süren Türkmen hareketliliğini, Ahiliği ve Türkçenin kültür dili olarak güçlenmesini birlikte inceliyor. Kırşehir’in Anadolu’nun yurtlaşmasındaki rolünü, ortak dil, kültürel hafıza, dayanışma ve aidiyet üzerinden değerlendiriyor.

ARŞİV BELGELERİNDE ŞEHRİN GÜNDELİK HAYATI

Osmanlı dönemine ayrılan oturumlarda mahallelerin kuruluşu, vakıflar, hukuk, asayiş, gayrimüslim topluluklar ve gündelik hayat arşiv kayıtları üzerinden ele alınacak. Ahi Evran ailesinin şeceresine ilişkin vakıf belgeleri, kadın vakıfları ve para vakıfları üzerine araştırmalar paylaşılacak.

Prof. Dr. Murat Tuğluca, Atik Şikâyet ve Karaman Ahkâm defterlerindeki Kırşehir kayıtlarını; Prof. Dr. Sadullah Gülten, Âşık Paşa Mahallesi’nin kuruluşunu; Dr. Öğr. Üyesi Tahsin Hazırbulan ise tahrir defterlerindeki mahalleleri değerlendirecek. Dr. Öğr. Üyesi Abdurrahim İstemi Saylam gayrimüslim toplulukları, Doç. Dr. İlker Mümin Çağlar da 18. ve 19. yüzyıl seyyahlarının gözünden şehir dokusunu, tarihî yapıları ve taşra hayatını ele alacak.

Vakıfların uzun tarihine Prof. Dr. Rıfat Günalan, Evkâf-ı Ümem Tarihi üzerinden ışık tutacak. Doç. Dr. Bora Altay para vakıflarını, Dr. Öğr. Üyesi Ümit Katırancı vakıflarla taşra şehirleşmesi arasındaki ilişkiyi, Ömer Çam ise klasik çağ vakıflarının kökenlerini, işlevlerini ve sürekliliklerini inceleyecek. Dr. Hasan Demirtaş Ahi Evran ailesinin şeceresini, Beyzanur Seyrek kadın vakıflarını, Öğr. Gör. Dr. Fatih Çil de Hurufat defterlerinden hareketle 18. yüzyılın dinî ve sosyal hayatını gündeme taşıyacak.

İdare ve hukuk alanında Prof. Dr. Nuri Kavak şehrin sosyoekonomik yapısını, Dr. Öğr. Üyesi Ferit Arı kaza sınırları ve kadıları, Dr. Osman Ezici Divan-ı Hümâyûn kararlarındaki idare ve asayiş meselelerini değerlendirecek. Dr. Bahar Kaymaz, 1742–1752 yıllarına ait Karaman Ahkâm kayıtlarını; Prof. Dr. Zeynel Özlü ile Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Murat Çay ise Ankara Şer’iyye Sicillerindeki tereke kayıtları üzerinden gündelik yaşamı inceleyecek.

Göç ve iskân konulu bildirilerde Kaman çevresindeki konargöçerler, Cerid ve Küçüklü aşiretleri ile Kafkasya kökenli muhacirlerin yerleşimleri incelenecek. Eğitim, haberleşme altyapısı, sağlık hizmetleri, doğal afetler ve salgın hastalıklar üzerine çalışmalar da şehrin toplumsal değişimini ortaya koyacak.

Prof. Dr. Nedim İpek’in Kırşehir ve göç ilişkisini ele alacağı oturumda Prof. Dr. Üçler Bulduk Kaman çevresindeki konargöçerleri, Prof. Dr. Galib Sayilov Nogay Türkleri ve Kafkasya kökenli muhacirleri değerlendirecek. Dr. Öğr. Üyesi İlyas Ak, temettüat defterlerinden Cerid ve Küçüklü aşiretlerinin sosyoekonomik profilini çıkarırken Doç. Dr. Fadimana Fidan, Cerid aşiretinin sosyal ve ekonomik durumuna odaklanacak.

HABERLEŞMEDEN HAPİSHANEYE, SAĞLIKTAN EĞİTİME

Modernleşmenin gündelik hayata yansımaları da ayrı bir araştırma alanı oluşturacak. Prof. Dr. Yüksel Kaştan, Cumhuriyet döneminde sağlık alanındaki gelişmeleri; Dr. Öğr. Üyesi Eylem Tekemen Altındaş, vilayet salnamelerinden 1873–1910 yıllarındaki iletişim altyapısını inceleyecek. Uğur Can Yıldızdal, Kırşehir Hapishanesi’nin mekânsal sorunlarını, güvenlik ve ıslah çabalarını; Prof. Dr. Muhammed Köse ile Dr. Bekir Özgür ise Osmanlı’nın son dönemindeki doğal afetleri ve salgın hastalıkları ele alacak.

İlim, ulema ve eğitim oturumunda Prof. Dr. Selim Hilmi Özkan, Bâb-ı Meşihat sicillerindeki Kırşehir doğumlu personeli araştıracak. Dr. Mehmet Turan ile Ömer Çınar, Mustafa el-Kırşehrî’nin Mecmû’a fi’l-Mev’ize adlı eserini ahlâkî ilkeler, dil ve üslup bakımından değerlendirecek.

Ömer Duman ile Prof. Dr. Mahmut Akpınar, II. Meşrutiyet döneminde Kırşehir’de eğitimi ele alırken Dr. Mohammadamin Shahjouei, başkalarına açıklık temelinde Ahiliğin mutluluk anlayışını ve ahlâkî bir topluluk olarak şehri tartışacak.

MİLLÎ MÜCADELE’DEN CUMHURİYET’E

Kırşehir Gönüllü Süvari Alayı’nın Batı Cephesi’ndeki faaliyetleri, Cumhuriyet’in ilk yıllarında şehrin kentsel yapısı ve Çiçekdağı ile Malya devlet üretme çiftlikleri, yakın dönem araştırmalarının başlıkları arasında yer alıyor.

Doç. Dr. Ahmet Köksal, Kırşehir halıları örneğinde Osmanlı’nın son dönemindeki yerel sanayiyi koruma ve kalite denetimi çabalarını inceleyecek. Doç. Dr. Cihat Tanış, Türkiye’nin Sıhhî ve İçtimâî Coğrafyası eserlerinden şehrin erken Cumhuriyet dönemindeki görünümünü aktaracak. Dr. Nurullah Kırkpınar ile Öğr. Gör. Dr. Özden Arıkan, 1942–1984 dönemindeki tarımsal modernleşmeyi; Dr. Salih Değirmenci ise Gönüllü Süvari Alayı’nın kuruluşunu ve cephedeki faaliyetlerini değerlendirecek.

Prof. Dr. Temuçin Faik Ertan başkanlığındaki “Cumhuriyet Döneminde Kırşehir: Siyaset ve Temsil” oturumunda ise referandumlar, milletvekilliği başvuruları, devlet–toplum ilişkileri ve Kırşehir senatörlerinin çalışmaları değerlendirilecek.

Prof. Dr. Hakan Uzun referandumlarda Kırşehir’in siyasal tutumunu, Doç. Dr. Ersoy Zengin CHP Genel Sekreterliğine sunulan dilekçelerdeki devlet–toplum ilişkilerini inceleyecek. Prof. Dr. Bengül Bolat ile Zeliha Danışmaz, çok partili hayata geçişte CHP İl İdare Kurulunun talep ve memnuniyetsizliklerini ele alacak.

Prof. Dr. Yaşar Özüçetin ile İlker Hasan Gürel 1943 seçimlerindeki, Ahmet Aydındurmuş ise 1950 seçimlerindeki milletvekilliği başvurularını değerlendirecek. Doç. Dr. Emin Alp Malkoç da Cumhuriyet Senatosundaki Kırşehir senatörlerinin seçim bölgelerine yönelik faaliyetlerini aktaracak.

GÖÇMENLERİN ANLATILARINDAN FİLİZ DERGİSİNE

Kültürel hayat oturumunda Prof. Dr. Mehmet Kaya, 1950–1951 yıllarında Bulgaristan’dan Türkiye’ye göç ederek Kırşehir’e yerleştirilen soydaşların anlatılarını ele alacak. Öğr. Gör. Ahmet Akbayır, Kırşehirli Miralay Lütfi Müfit Özdeş’i; Ayhan Yüksel ise Trabzon’da yaşamış Kırşehirli Şamil Ekinci’yi tanıtacak.

Doç. Dr. Güneş Şahin, bozkır coğrafyasında yayımlanan millî kültür dergisi Filiz’i; Dr. Öğr. Üyesi Erol Ülgen, geçmişten günümüze evlenme âdetlerini değerlendirecek. Afak Yusufli ise Aziz bin Erdeşir’in Bezm ü Rezm’i ile Kadı Burhaneddin’in Divan’ındaki Ahilik izlerini inceleyecek.

TAŞLARDA VE BOZLAKLARDA YAŞAYAN HAFIZA

Kültürel miras oturumunda Cacabey Rasathanesi, Kırşehir Kale Höyük, tarihî mezarlıklar ve mezar taşları ele alınacak; miras kaybında doğal tehditlerin ve idari eksikliklerin etkileri tartışılacak.

Prof. Dr. Emine Dingeç, Ankara–Konya–Kırşehir hattındaki Çaşnigir Köprüsü’nü; Prof. Dr. Güljanat Kurmangaliyeva Ercilasun, Türk kültür ve bilim tarihinde rasathaneleri ve Cacabey Rasathanesi’ni değerlendirecek. Doç. Dr. Işık Adak Adıbelli Kale Höyük’ün Osmanlı dönemi bulgularını, Öğr. Gör. Dr. Aysun Topaloğlu Uzunel kültürel miras kaybının nedenlerini, Hikmet Karaaslan ise merkezdeki tarihî mezarlıkları ve mezar taşlarını ele alacak.

Prof. Dr. Kubilay Kolukırık başkanlığındaki “Kırşehir’de Müzik, Halk Kültürü ve Toplumsal Hafıza” oturumunda Yusuf Kırşehrî’nin Türk müziğine katkıları, Geycekli Âşık Hasan’ın destanları ve Abdal kültüründe bozlakların tarihsel olayları aktarmadaki rolü üzerinde durulacak. Baki Yaşa Altınok da resmî belgeler ve yeni bulunan şiirler ışığında Köroğlu ile Kiziroğlu Mustafa’yı ele alacak.

Prof. Dr. Kubilay Kolukırık ayrıca Kırşehir müziği bağlamında dört yeni besteyi müzikal açıdan inceleyecek. Doç. Dr. Ramazan Kamiloğlu Yusuf Kırşehrî’nin katkılarını, Doç. Dr. Nursel Köksal Geycekli Âşık Hasan’ın destanlarındaki tasavvufî hafıza ve şehir kimliğini, Dr. Öğr. Üyesi Davut Şahbaz da bozlakların toplumsal ve siyasi olayları aktarma işlevini değerlendirecek. Ersoy Koçak’ın İsahocalı köyü örneğinde yer adlarını incelediği çalışma da kırsal hafızanın izlerini gündeme taşıyacak.

KIRŞEHİR TARİHİNE KALICI KAYNAK: BİLDİRİLER KİTAPLAŞACAK

Sempozyumda sunulacak bildirilerin kitap olarak yayımlanması, toplantının bilimsel birikimini kalıcı bir başvuru kaynağına dönüştürecek. Kazı bulgularını, arşiv belgelerini ve kültür araştırmalarını buluşturacak eser, Kırşehir’in siyasi tarihinin yanında üretim, inanç, dil, sanat ve gündelik hayatının da birlikte okunmasına imkân sağlayacak.

Araştırmacılar, öğrenciler ve kent tarihiyle ilgilenenler için hazırlanacak bu kaynak, Kırşehir’in geçmişine ilişkin bilgilerin derinleşmesine, tarihî hafızasının belgelerle güçlenmesine ve yeni araştırmalara katkı sunacak.